Kışın İş Makinesi Bakımı: Soğuk Havada Çalıştırma ve Kış Hazırlığı Rehberi
Kışın iş makinesi bakımı için yakıt, antifriz, akü, hidrolik yağ, hortum ve silindir kontrolleri ile soğuk havada doğru ısıtma ve stop etme adımlarını bir arada anlatıyoruz.
ugur · 29 Ekim 2026 · 5 dk okumaDoğu Anadolu'da sabah eksi yirmilere inen sıcaklıklar, İç Anadolu'da haftalarca süren don, Karadeniz'de yağmurla karışık kar... Türkiye'de birçok şantiye kışın da durmadan çalışıyor. Soğuk hava ise iş makinesinin her sistemini zorlar: motorin koyulaşır, akü güç kaybeder, hidrolik yağ ağırlaşır, kauçuk hortumlar sertleşir. Bu yazıda kışın iş makinesi bakımı için yapılması gerekenleri, kış öncesi hazırlık, günlük kontroller ve soğuk havada doğru çalıştırma başlıklarıyla sıraladık.
Kışın iş makinesi bakımı: kış gelmeden yapılacak hazırlık
Kış bakımı ilk kar düştüğünde değil, sonbaharda başlar. Volvo CE'nin ekskavatörler için yayımladığı kış hazırlığı önerileri, hemen her iş makinesine uyarlanabilecek sağlam bir çerçeve sunuyor.
Motor ve hidrolik yağı
Sentetik ve çok dereceli yağlar geniş bir sıcaklık aralığını karşılayabilir. Volvo CE, sürekli sıfırın altında çalışılan bölgelerde soğuk hava için özel hidrolik ve motor yağlarının düşünülebileceğini, doğru derecenin kılavuzdan veya bayiden teyit edilmesi gerektiğini belirtiyor. Erzurum, Kars, Ardahan gibi çok soğuk bölgelerde çalışacak makineler için bu konuyu bayiyle mutlaka konuşun.
Yakıt
Soğukta motorindeki parafin kristalleşir, yakıt filtresi tıkanır ve makine ya çalışmaz ya da çalıştıktan sonra güç kaybeder. Volvo CE çok soğuk koşullarda kışlık veya arktik motorin kullanılmasını, uygun karışım bulunamazsa katkı maddesine başvurulmasını öneriyor. Aynı kaynak, yoğuşmayla oluşan nemi sınırlamak için deponun yüzde 70'in üzerinde dolu tutulmasını tavsiye ediyor. Akşam depoyu doldurarak bırakmak, sabah sorunlarının önemli bir kısmını önler.
Yakıt tarafında ayrıca:
Su ayırıcıyı düzenli boşaltın.
Yakıt filtresini kış öncesi yenileyin.
Yedek yakıt filtresini makinede bulundurun.
Antifriz
Soğutma suyundaki antifriz oranı yetersizse motor bloğu ve radyatör donarak çatlayabilir. Volvo CE, sıcaklık düştükçe antifriz konsantrasyonunun artırılmasını öneriyor ve örnek olarak yüzde 40'tan yüzde 50'ye çıkan oranlardan söz ediyor. Hangi sıcaklıkta hangi oranın gerektiği antifriz markasına ve motor üreticisine göre değişir; oranı refraktometre veya antifriz test cihazıyla ölçün, kılavuzdaki tabloya göre ayarlayın.
Akü
Soğuk sabahlarda çalışmayan makinelerin baş şüphelisi aküdür. Volvo CE, akülerin aşırı soğukta yüzde 50'ye varan oranda güç kaybedebileceğini belirtiyor ve havalar soğumadan akülerin test cihazıyla kontrol edilmesini öneriyor. Test sırasında:
Kutup başlarındaki oksitlenmeyi temizleyin.
Kablo bağlantılarının sıkılığını kontrol edin.
Şarj sistemi voltajını ölçtürün.
Zayıf aküyü kış ortasında değil, kış öncesinde değiştirin.
Çok soğuk bölgeler için ek donanım
Volvo CE aşırı soğuk koşullar için şu donanımları sıralıyor: motor bloğu ısıtıcısı, hem ilk çalıştırmaya yardım eden hem de kabini ısıtan dizel yakıtlı soğutma suyu ısıtıcısı, motorindeki parafin birikimini azaltan ısıtıcılı su ayırıcı ve çok düşük sıcaklıklara dayanıklı arktik tip hortumlar. Makinenizi sürekli soğuk bölgede çalıştıracaksanız bu seçenekleri satın alma aşamasında değerlendirin.
Kışın her vardiya başında yapılacak kontroller
Kışın günlük kontrol listesi yazdan biraz daha uzundur. Volvo CE'nin buzlu hava önerileri bu kontrollerin neden önemli olduğunu açıkça gösteriyor.
Kar ve buzu temizleyin. Gece biriken kar sıkışarak bom ve kolun hareketini engelleyebilir; hidrolik silindir çevresinde sıkışan kar parçanın kırılmasına bile yol açabilir. Basamakları ve camları da temizleyin.
Hidrolik hortumları kontrol edin. Dondurucu soğuk kauçuğu kırılgan hale getirir. Volvo CE, sıcak yağın da etkisiyle zayıflamış bir hortumun saniyeler içinde patlayıp yağ boşaltabileceğine dikkat çekiyor. Kabine binmeden hortumlarda çatlak arayın.
Silindir millerine bakın. Kar, buz ve tuzlu su krom yüzeyi paslandırabilir. Paslı mil keçeyi keser ve yağ kaçağı başlar.
Paleti ve yürüyüş takımını kontrol edin. Gece donan çamur paleti kilitleyebilir; zorla yürütmek parçalara zarar verir.
Basamak ve tutamakların kaygan olmadığından emin olun. Kış kazalarının önemli bir bölümü makineye iniş binişte olur.
Soğuk havada doğru çalıştırma ve ısıtma
Soğuk motoru çalıştırır çalıştırmaz tam yüke almak, hem motora hem hidrolik pompaya ağır yük bindirir.
Kılavuzdaki ön ısıtma prosedürünü uygulayın; kızdırma bujisi veya ızgara ısıtıcısının işini bitirmesini bekleyin.
Marşa uzun süre basılı tutmayın; çalışmazsa kılavuzda belirtilen süre kadar bekleyip tekrar deneyin.
Motoru rölantide çalıştırarak devrinin oturmasını bekleyin. Volvo CE, yaklaşık beş dakikalık rölantiden sonra makineyi yavaşça hareket ettirerek bütün sistemi ısıtmayı öneriyor.
Bom, kol, kova ve dönüş fonksiyonlarını yüksüz ve yavaş hareketlerle birkaç kez çalıştırın.
Kabin göstergelerindeki sıcaklıklar normal aralığa gelince tam güçte çalışmaya geçin.
Varsa makinenin otomatik ısıtma modunu kullanın; birçok yeni makinede bu işlem yazılımla yönetilir.
Gün sonunda stop etme ve park
Ağır çalışmanın hemen ardından motoru kapatmak turbo ve motor için risklidir. Volvo CE, vardiya sonunda motoru kapatmadan önce yaklaşık 90 ila 120 saniye rölantide çalıştırmayı öneriyor.
Park ederken:
Silindir millerini mümkün olduğunca içeri toplayın; böylece krom yüzey dış etkilerden korunur.
Makineyi düz, mümkünse kuru ve rüzgâr almayan bir yere park edin.
Paletleri çamurdan temizleyin ki gece donup kilitlenmesin.
Yakıt deposunu doldurun.
Ataşmanı yere indirin.
Tuzlu yollarda veya tuz serpilen sahalarda çalışan makineleri düzenli yıkayın. Volvo CE, tuz birikimini temizlemek için makinenin dış yüzeyinin düzenli olarak buharla yıkanmasını tavsiye ediyor.
Kışın güvenli çalışma
Kış bakımı yalnızca makineyi değil operatörü de korumaktır. Volvo CE, paletli makinelerin iyi çekiş sağlamasına rağmen çok buzlu zeminde kayabildiğini, operatörün konumuna ve çekişe dikkat etmesi gerektiğini, lastikli ekskavatörlerde kış lastiklerinin değerlendirilebileceğini belirtiyor. Eğimli ve buzlu zeminde ani manevralardan kaçının, hızı düşürün ve kazı yaparken makinenin dengesini sürekli kontrol edin.
Sık sorulan sorular
Kışın motor kaç dakika ısıtılmalı?
Makineye ve sıcaklığa göre değişir. Volvo CE yaklaşık beş dakika rölantiden sonra makinenin yavaşça hareket ettirilerek ısıtılmasını öneriyor. Kendi makineniz için kılavuzdaki prosedürü esas alın.
Kışın hangi motorin kullanılmalı?
Bölgenizdeki en düşük sıcaklığa uygun kışlık motorin kullanın. Çok soğuk bölgelerde arktik motorin veya üreticinin onayladığı soğuk akış katkısı gerekebilir.
Antifriz oranı nasıl ölçülür?
Refraktometre veya antifriz test cihazıyla ölçülür. Sonucu kılavuzdaki veya antifriz üreticisinin tablosundaki hedef donma noktasıyla karşılaştırın.
Akü neden kışın daha çabuk biter?
Soğukta akünün kimyasal tepkimeleri yavaşlar ve verebildiği güç düşer; aynı anda soğuk motoru döndürmek için daha fazla güç gerekir. Bu nedenle zayıf aküler ilk soğuklarda kendini belli eder.
Sonuç
Kışın iş makinesi bakımı, sonbaharda yapılan hazırlıkla ve her vardiya başında tekrarlanan birkaç basit kontrolle büyük ölçüde güvenceye alınır. Doğru yakıt, doğru antifriz oranı, sağlam akü ve sabırlı bir ısıtma süreci, soğuk sabahlarda çalışmayan makine ve pahalı hidrolik arızası riskini ciddi ölçüde azaltır.
