İş Makinesi Hararet Yapıyor: Yazın Motor ve Hidrolik Hararetin Nedenleri

Yazın hararetin en sık nedeni: tıkalı petekler

Sahada en çok gözden kaçan şey peteklerin arası, özellikle de iki soğutucunun birbirine bakan yüzleridir. Dışarıdan temiz görünen bir radyatörün, arkasındaki yağ soğutucusuyla arasında keçeleşmiş bir toz tabakası olabilir. Toz, kavak tüyü, saman, yaprak ve sızan yağla birleşince hava geçişi neredeyse durur.

Dikkat edilecekler:

• Petek temizliğini motor durmuş ve soğumuşken, fan çevresi güvenliyken yapın.

• Basınçlı havayı ya da suyu, normal hava akışının tersi yönünden tutun ki kir içeri gömülmesin, dışarı atılsın.

• Petek kanatçıklarına çok yakından, sert tazyikle su tutmayın; kanatçıklar kolayca yatar ve kalıcı olarak hava geçişini keser.

• Yatmış kanatçıkları uygun bir tarakla dikkatlice düzeltmek mümkündür, ama zarar görmüş geniş alanlar servis gerektirir.

• Ön ızgara, böcek teli ya da ön filtre varsa onları da temizleyin.

Bazı makinelerde fan yönü tersine çevrilerek petekler otomatik ya da elle üflenebilir. Makinenizde böyle bir özellik varsa kılavuzdaki kullanım şeklini öğrenin ve tozlu sahada düzenli kullanın.

Soğutma sisteminin kendisi

Petekler temizse soğutma sisteminin parçalarına sıra gelir.

Soğutma suyu seviyesi ve karışımı

Seviyeyi motor soğukken, genleşme kabı üzerindeki işaretlere göre kontrol edin. Sık sık su eksiliyorsa bir yerden kaçak vardır; hortum bağlantılarında, su pompası çevresinde ve radyatörün altında beyaz ya da renkli kurumuş izler arayın.

Yazın sadece su eklemek yaygın bir hatadır. Antifriz yalnızca donmaya karşı değil, kaynama noktasını yükseltmek ve paslanmayı önlemek için de vardır. Saf su ile soğutma sistemi zamanla paslanır, kireçlenir ve iç kanallar daralır. Kılavuzda önerilen tipte soğutma sıvısını, önerilen karışım oranında kullanın; farklı tip antifrizleri karıştırmayın.

Radyatör kapağı

Radyatör kapağı sistemi belli bir basınçta tutar; basınç arttıkça suyun kaynama noktası yükselir. Contası yıpranmış bir kapak basıncı tutamaz, su daha düşük sıcaklıkta kaynar ve buhar olarak kaybolur. Ucuz bir parçadır ama hararette sık unutulur.

Fan kayışı ve fan

Kayış gevşemiş ya da camlaşmışsa fan ve su pompası yeterince dönmez. Kayışta çatlak, parlak yüzey ve gerginlik kaybı olup olmadığını motor dururken kontrol edin. Viskoz kavramalı ya da hidrolik tahrikli fanlarda fan devri sıcaklığa göre ayarlanır; bu sistemlerdeki arıza, fanın gerektiğinde hızlanmamasına yol açar. Fan kanatlarında kırık veya çatlak varsa makineyi çalıştırmayın.

Termostat ve su pompası

Termostat kapalı kalırsa su radyatöre gitmez; motor hızla ısınırken radyatörün bir kısmı soğuk kalabilir. Su pompası çarkı aşınmışsa ya da salmastrasından kaçırıyorsa dolaşım zayıflar. Bu parçaların kontrolü ve değişimi genellikle servis işidir; operatörün katkısı belirtiyi doğru tarif etmektir.

Çalışma şekliniz de hararet yaratır

Makinede hiçbir arıza olmasa bile çalışma şekli sıcaklığı yükseltebilir.

• Silindiri strok sonunda zorlamak: Bom, arm ya da kova silindiri sonuna dayandığında kolu tutmaya devam etmek, hidrolik yağın emniyet valfinden sürekli boşalmasına neden olur. Bu enerji doğrudan ısıya dönüşür.

• Sürekli tam gaz: Her iş için en yüksek devir ve en güçlü çalışma modu gerekmez. İşe uygun mod, hem yakıtı hem ısıyı azaltır.

• Uzun yokuşlar ve ağır yük: Lastikli makinelerde uzun yokuşu yüklü ve düşük hızda çıkmak, motoru ve şanzımanı birlikte ısıtır.

• Makineyi rüzgâra ve duvara göre konumlamak: Egzoz ve sıcak hava çıkışını bir duvara, şev yüzüne ya da başka bir makineye dönük çalışmak, fanın kendi çıkardığı sıcak havayı geri emmesine yol açabilir.

• Motor kaputunu açık çalışmak: "Daha iyi soğusun" diye kaputu açmak, birçok makinede hava akışının yönünü bozar ve soğutmayı tersine kötüleştirebilir.

Kırıcı gibi sürekli hidrolik yağ akışı isteyen ataşmanlar da sistemi ısıtır. Ataşman seçimi ve ayarıyla ilgili bilgiler için ekskavatör ataşmanları rehberi yazımıza bakabilirsiniz.

Gösterge kırmızıya yaklaşırken ne yapmalısınız?

Sıcaklık yükselmeye başladığında paniğe kapılıp kontağı hemen kapatmak her zaman doğru değildir. Turbolu dizel motorda ani durdurma, turbo ve motor içindeki ısının sirkülasyon olmadan kalmasına yol açabilir. Genel yaklaşım şöyledir, ama makinenizin kılavuzu ve paneldeki uyarı mesajı her zaman önceliklidir:

1. Yükü hemen bırakın, ağır işi durdurun.

2. Makineyi güvenli ve düz bir yere alın, ataşmanı yere indirin.

3. Belirgin bir su kaçağı, buhar ya da kayış kopması yoksa motoru düşük devirde rölantide çalıştırarak fanın ve su pompasının sistemi soğutmasına izin verin.

4. Panel "motoru durdur" uyarısı veriyorsa, su fışkırıyorsa, kayış koptuysa ya da yağ basıncı uyarısı yanıyorsa motoru durdurun.

5. Motor soğuduktan sonra peteklere, kayışa ve su seviyesine bakın.

6. Nedeni bulmadan makineyi yeniden ağır işe sokmayın.

Yaz öncesi ve yaz boyunca kısa kontrol listesi

• Petekler ve ön ızgara temiz mi?

• Soğutma sıvısı seviyesi ve rengi uygun mu? Kirli, paslı ya da yağlı mı?

• Fan kayışı gergin ve çatlaksız mı?

• Hortumlarda şişme, çatlak, yumuşama var mı?

• Radyatör kapağının contası sağlam mı?

• Hidrolik yağ seviyesi doğru mu, yağ değişimi zamanında yapıldı mı? Ayrıntı için hidrolik yağı değişim aralığı yazımıza göz atabilirsiniz.

• Kabin klimasının kondenseri temiz mi? Kondenserin tıkanması, önündeki ya da arkasındaki soğutucuların hava akışını da azaltır.

Bu kontroller kış hazırlığından farklıdır: Kışın odak donma ve soğuk çalıştırmadır, yazın ise ısıyı dışarı atabilmek. Kış tarafını kışın iş makinesi bakımı yazısında anlattık.

Sürekli hararet ihmal edilirse

Hararetle çalışmaya devam etmek motor yağının incelmesine, yağ filminin zayıflamasına, silindir kapak contasının ve kapağın zarar görmesine yol açabilir. Hidrolik tarafta yüksek sıcaklık yağın yaşlanmasını hızlandırır, keçeleri sertleştirir ve iç kaçakları artırır. Bunların hepsi, bir petek temizliğinden çok daha pahalıdır. Panelde bir arıza kodu görüyorsanız arıza kodları bölümünden makinenize ait kodu da kontrol edebilirsiniz.

Makineniz bütün kontrollere rağmen hararet yapmaya devam ediyorsa model ve çalışma koşullarını yazarak forumda sor sayfasından diğer operatörlerin deneyimlerine başvurabilirsiniz.